Arama yapmak için lütfen yukarıdaki kutulardan birine aramak istediğiniz terimi girin.

Ötanaziye Genel Bir Bakış

General Overview on Euthanasia

Esra ALAN AKCAN

İyileşmesi mümkün görünmeyen, ölümcül bir hastalık durumu söz konusu olduğunda yaşama hakkı ve insan onuru ile ölme hakkı arasındaki ikilem yani “ötanazi” kavramı karşımıza çıkmaktadır. “İyileşemez hastalık” kavramı ile yapılan tedaviyle tamamen düzelmeyen veya tedaviye hiç yanıt vermeyerek kişide bir rahatsızlığa yol açan hastalıklar kastedilmektedir. Böyle bir durumda olan hastanın yaşam süresinin tıbbi cihazlar yardımıyla uzatılması, kişinin böyle bir yaşamı isteyip istemeyeceği sorusunu akla getirmektedir.

Ötanazi, Hasta Hakkı, Yaşam Hakkı, Ölüm Hakkı, İyileşemez Hastalık.

When a diseasewhich is unlikely to be cured and fatal is discussed, the dilemma between right to life and human dignity, namely notion of “euthanasia” arises. The notion of “incurable disease” means the disease which causes an ailment that is nonresponsive to treatment or not cured with treatment. Life extension of a patient in this kind of situation with medical devices makes us consider that if the person wills this kind of life.

Euthanasia, Rights of Patients, Right to Life, Right to Die, Incurable Disease.

GİRİŞ

Kişinin bir hastalığa yakalandığında, insan onuruna yakışır bir şekilde tedavi görmesi, insan onuru ile bağdaşmayacak bir bakıma veya tıbbi yaklaşıma muhatap olmaması, yaşam kalitesinin, son aşamaya kadar, mümkün olduğunca en üst düzeyde sağlanmaya çalışılması sahip olduğu en temel haklardan biridir. “İyileşemez hastalık” kavramı ile yapılan tedaviyle tamamen düzelmeyen veya tedaviye hiç yanıt vermeyerek kişide bir rahatsızlığa yol açan hastalıklar kastedilmektedir. Başka bir ifadeyle, iyileşmesi mümkün görünmeyen, ölümcül bir hastalık kastedilmekte ve bu durumdaki hastada dayanılmaz ağrı ile birlikte ıstırap, üzüntü, sıkıntı söz konusu olmaktadır. Böyle bir durumda olan hastanın yaşam süresinin tıbbi cihazlar yardımıyla uzatılması, kişinin böyle bir yaşamı isteyip istemeyeceği sorusunu akla getirmektedir ve bu noktada da, yaşama hakkı ve insan onuru ile ölme hakkı arasındaki ilişki yani “ötanazi” karşımıza çıkmaktadır.

I. ÖTANAZİNİN YAKIN KAVRAMLARLA MUKAYESESİ

Ötanazi, intihar veya intihara yönlendirme fiilleri (TCK. m.84) ile karıştırılmamalıdır. İntihar; bir insanın hayatına kendisi tarafından son verilmesi anlamına gelmektedir. İntiharda, çeşitli sosyal, ekonomik, kültürel ve psikolojik faktörlerin etkisiyle insan, öz varlığını doğasına aykırı olarak yok etmek istemektedir. Ötanazide ise, iyileşemez bir hastalık nedeniyle acı çeken kişinin hayatına son verilmesini istemesi söz konusudur. İntihar kavramı, Ceza Hukukunun konusu değildir; günümüz ceza hukukunda suç sayılmadığı için cezalandırılmaz. Ağrılar içinde ölmekte olan bir hasta, hayatını idame ettirmesini sağlayacak ilaçları almamakta direnirse intihardan söz edilebilir ancak intihar veya intihara teşebbüs suç sayılmadığı için cezalandırılmaz; Oysa ki hasta bir başkası tarafından buna ikna edilirse, intihara ikna ve yardım cezalandırılabilen bir eylem olduğu için (TCK m.84), bu kişi intihara yönlendirmeden dolayı cezalandırılır. İntihara yönlendirme suçunda, intihar kararı alan kişi bizzat yaşamına son vermekte iken; ötanazide bir “başkası” (çoğu zaman hekim) yaşama son vermeye yönelik hareketi gerçekleştirmektedir. Başka bir ifade ile ötanaziden farklı olarak, intihara yönlendirmede, hayata son verme fiilini bizzat intihar eden gerçekleştirmektedir ancak mağdura hayatına son vermesi kararını verdiren (yani azmettiren), intihar fikrini aşılayan bizzat faildir. Ötanazi ile intihara yönlendirme suçu arasındaki en önemli fark da budur. Bundan başka, ötanazide iyileşmesi olanaksız bir hastalığa yakalanmış olan mağdurun acılarını dindirme amacı söz konusu iken, intihara yönlendirmede failde böyle bir amaç bulunmamaktadır.

Ötanaziyi uygulayan kimseye herhangi bir ceza verilmemesini savunan, ötanaziyi suç saymayan ve intihar ile ötanaziyi birbirine yakın kavramlar olarak kabul eden bir görüşe göre; intiharı cezalandırmayan kanun, söz konusu fiilin başkasına yaptırılmasını da cezalandırmamalıdır. Kimsenin yardımı olmadan intihar edenin hareketi ile doktorun fiili ile intihar eden kimsenin hareketi arasında hiçbir fark olmadığı belirtilmektedir. Ancak yukarıda belirttiğimiz gibi, intihar kavramı ile ötanazi birbirinden tamamen farklı kavramlardır. Aynı yaptırıma tabi tutulmasının uygun olmadığı kanaatindeyiz.